Ζακ Τατί: Ένας από τους πρωτοπόρους του σύγχρονου κινηματογράφου

0
131
Βαθμολόγησε το άρθρο

Ο Ζακ Τατί (Jacques Tati, 9 Οκτωβρίου 1907 – 4 Νοεμβρίου 1982) ήταν Γάλλος σκηνοθέτης και κωμικός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου. Γεννήθηκε ως Jacques Tatischeff από Ρώσο πατέρα και Ολλανδέζα μητέρα στο Παρίσι. Σήμερα θεωρείται από τους πρωτοπόρους του σύγχρονου κινηματογράφου.

 

Έργο

Ο Τατί γύρισε συνολικά μονό έξι μεγάλες ταινίες, σε πέντε από τις οποίες παίζει το ρόλο του Κυρίου Ιλό (Monsieur Hulot). Η μεγαλύτερη επιτυχία του θεωρείται η ταινία Mon Oncle στη οποία ο Monsieur Hulot είναι ο αγαθός συμπέθερος σε μια οικογένεια βιομηχάνων. Σε μια κοινωνία παριστάνει το άτομο μιας παλαιάς εποχής και η άγνοιά του των νέων συνθηκών κρίνει με πολύ χιούμορ τις νέες καταστάσεις. Η ταινία ενεργεί ως συμπαραδηλούμενη κριτική προς την αναπτυσσόμενη μοντερνιστική αρχιτεκτονική που στα τέλη τις δεκαετίας του 1950 αποτελούσε την προδιαγεγραμμένη δομική σύνθεση των προαστίων του Παρισιού. Έχει συνεπώς υποτεθεί ότι η ταινία είναι και μια μεταφορική αντίδραση στη σχολή του γλωσσολογικού δομισμού, που εκείνη την εποχή γνώριζε μεγάλη άνθηση χωρίς να διασπά του σημαινόμενο του γέλιου, όσο θα ήθελε ο Τατί.

Πολλοί τον έχουν χρίσει άξιο συνεχιστή των «μεγάλων» του βωβού κινηματογράφου, αφού υπήρξε ο σημαντικότερος κωμικός του κινηματογράφου στην Ευρώπη από την εμφάνιση του ομιλούντος κινηματογράφου έως σήμερα. Κατά κύριο λόγο, έκανε βωβό κινηματογράφο χρησιμοποιώντας έξυπνα μάλιστα τους ήχους της ταινίας και της νέας τεχνολογίας.

Η μεγάλη επιτυχία τον παροτρύνει στην ταινία Playtime που περιγράφει τη ζωή στο Παρίσι του μέλλοντος. Όλα είναι πλέον σύγχρονα και ανώνυμα. Η κοινωνική κριτική υπερτερεί και τα αστεία είναι ελάχιστα. Σήμερα αυτή η ταινία θεωρείται από ειδικούς η καλύτερη ταινία του Τατί, αν και μνημονεύεται συνήθως μόνο για την άριστη σκηνοθεσία της (και όχι για κοινωνικούς λόγους). Η κοινωνική κριτική άλλωστε διέφευγε από το μεταστρουκτουραλιστικό μοντέλο του 1960, το οποίο καταστρατηγούσε την κλασσική μαρξιστική θεωρία του κοινωνικού προτσές (Prozess) και συνήγαγε στην εξωιστορική αποκείμενη συνείδηση του προ-αλλοτριωμένου υποκειμένου. Κατά τον γνωστό κριτικό Dickie αυτό το σημείο αποτελεί και την αφομοίωση του νιτσεϊκού στοιχείου από τον Τατί δίνοντας μια ξεχωριστή οντότητα στο μη-είναι της “αποδομημένης επαρχίας”. Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι πρόκειται για ένα έργο που κηρύσσει όχι μόνο την προ-νεοτερικότητα αλλά και αυτό που η σύγχρονη αποδόμηση στην αρχιτεκτονική ερμηνεύει ως αστική έξοδο.

Το τελευταίο του μεγάλο έργο ήταν η πολύ κωμική ταινία Traffic. Ο πρωταγωνιστής Hulot είναι ένας βιομηχανικός σχεδιαστής που δουλεύει για μια εταιρία οχημάτων, και κατά την διάρκεια της οργάνωσης μιας έκθεσης κάποια πράγματα πάνε στραβά. Η μεγάλη επιτυχία όμως δεν κάλυψε τα χρέη της προηγούμενης.

Συνολικά στις ταινίες του ο Τάτι ασκούσε κριτική στον σύγχρονο τρόπο ζωής μέσα στις μεγαλουπόλεις, στις οποίες τοποθετεί τον βασικό χαρακτήρα του κύριο Hulot αποπροσανατολισμένο μέσα στον παραλογισμό που επικρατεί.

Το σίγουρο είναι πως ο Τάτι κατόρθωσε μέσα από το λεπτό και ευγενικό του χιούμορ να ασκήσει κριτική στα στοιχεία μοντερνισμού που διέκριναν τους ανθρώπους και τις πόλεις. Συγκεκριμένα, όπως γράφει ο Βασίλης Ραφαηλίδης σε μια κριτική του στο περιοδικό Σύγχρονος Κινηματογράφος (Νο 4, 1970): «Ο Τάτι δεν είναι απαισιόδοξος. Ούτε μέμφεται τον πολιτισμό, ούτε οδύρεται για τις ανωμαλίες που προκαλεί η ανικανότητα προσαρμογής μας σ’ αυτόν. Μόνο που νά, δεν εννοεί να υποταχθεί στο αγελαίο πνεύμα, στα άνωθεν παραγγέλματα. Και μελαγχολεί ατενίζοντας την άβυσσο της ανθρώπινης αβουλίας και την άκαμπτη δικτατορία του μπετόν- αρμέ».

Ταινίες

1932 Oscar, champion de tennis Ταινία μικρού μήκους Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1934 On demande une brute Ταινία Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1935 Gai dimanche Ταινία μικρού μήκους Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1936 Soigne ton gauche Ταινία μικρού μήκους Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1938 Retour à la terre Ταινία μικρού μήκους Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1945 Sylvie et le fantôme Ταινία Σκηνοθεσία
1946 Le Diable au corps Ταινία Σκηνοθεσία
1947 L’École des facteurs Ταινία μικρού μήκους Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1949 Jour de fête
(Μέρα Γιορτής)
Ταινία Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1953 Les Vacances de Monsieur Hulot
(Οι διακοπές του κυρίου Υλό)
Ταινία Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1958 Mon oncle
(Ο Θείος μου)
Ταινία Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1967 Playtime Ταινία Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1967 Cours du soir Ταινία μικρού μήκους Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1968 Baisers volés Ταινία Σκηνοθεσία
1971 Trafic
(Ο κύριος Ιλό στο χάος της κυκλοφορίας)
Ταινία Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1972 Obraz uz obraz Τηλεοπτική σειρά Σκηνοθεσία
1974 Parade Τηλεοπτική παραγωγή Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής
1978 Forza Bastia 78 ou l’île en fête Ντοκιμαντέρ Σκηνοθεσία
και πρωταγωνιστής

 

Cineramen

Νίκος Δρίβας

Facebook Twitter Google+

Δημιουργός και συντάκτης του www.cineramen.gr αλλά κυρίως φανατικός του σινεμά

Share

Δείτε ακόμα στο Cineramen

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.